Sitenize Akıllı Arama ve Öneri Sistemi: Ziyaretçiyi Ürüne Ulaştırmak

Bir ziyaretçi mobilya sitenizin arama kutusuna kanepe yerine kanape yazıyor ve karşısına sonuç bulunamadı ekranı çıkıyor. Oysa stokta onlarca model var. Ziyaretçi birkaç saniye bekliyor, sonra siteden çıkıyor. Akıllı arama ve öneri sistemi, bu tür kayıpları önlemek için ziyaretçinin ne aradığını yazım hatalarına, eş anlamlı kelimelere ve farklı ifade biçimlerine rağmen anlamaya çalışır; ardından ilgili ürün veya içerikleri önerir. Bu yazıda klasik arama ile akıllı arama arasındaki farkı, öneri sistemlerinin nasıl çalıştığını ve sitenize böyle bir yapının nasıl eklenebileceğini anlatıyorum.

Klasik site içi arama neden yetersiz kalır?

WordPress ve WooCommerce dahil birçok sistemin varsayılan araması, yazılan kelimeyi ürün başlığında ve açıklamasında birebir arar. Bu yaklaşımın bilinen zayıflıkları vardır:

• Yazım hatası toleransı yoktur: Tek harf hatası sonucu sıfıra indirebilir.
• Eş anlamlıları bilmez: Koltuk takımı arayan, başlığında kanepe yazan ürünü göremeyebilir.
• Türkçe ekleri iyi işlemez: Masalar, masayı, masanın gibi çekimli biçimler farklı kelimeler gibi algılanabilir.
• Sıralama zayıftır: En alakalı veya en çok satan ürün yerine rastgele görünen bir sıra çıkabilir.
• Ürün özelliklerini anlamaz: 3 kişilik gri kanepe gibi bir aramada renk ve kapasite filtresi otomatik uygulanmaz.

Site içi arama yapan ziyaretçi genellikle ne istediğini bilen, satın almaya yakın bir kullanıcıdır. Bu yüzden aramanın kalitesi doğrudan satışı etkiler.

Akıllı arama ve öneri sistemi nasıl çalışır?

Akıllı arama birkaç katmanın birleşiminden oluşur. Her katman bir öncekinin zayıflığını giderir:

1. Arama dizini: Ürünler hızlı aranabilecek bir yapıya, yani bir arama motoru dizinine aktarılır. Elasticsearch, OpenSearch, Meilisearch gibi araçlar bu iş için yaygın olarak kullanılır.
2. Dil işleme: Türkçe ekler köke indirgenir, yazım hataları belirli bir toleransla eşleştirilir, eş anlamlı kelime listesi tanımlanır.
3. Anlamsal arama: Yapay zekâ modelleriyle her ürün ve her arama sorgusu anlamını temsil eden sayısal bir vektöre dönüştürülür. Böylece oturma odası için rahat bir koltuk gibi doğal dildeki bir arama, bu kelimeleri birebir içermeyen ama anlamca uygun ürünlerle eşleşebilir.
4. Sıralama kuralları: Alaka düzeyi, stok durumu, satış performansı ve kampanyalar gibi etkenler sonuç sırasını belirler.
5. Anlık öneri: Ziyaretçi yazarken açılan kutuda ürünler, kategoriler ve popüler aramalar gösterilir.

Bu katmanların hepsini her projede kurmak gerekmez. Küçük bir katalog için iyi yapılandırılmış bir arama dizini ve eş anlamlı listesi çoğu zaman yeterlidir; anlamsal arama ise büyük ve çeşitli kataloglarda farkını daha çok gösterir.

Öneri sistemleri: benzer ürünler ve birlikte alınanlar

Aramanın kardeşi olan öneri sistemi, ziyaretçiye henüz aramadığı ama ilgilenebileceği ürünleri gösterir. Yaygın yaklaşımlar şunlardır:

Yaklaşım	Nasıl çalışır?	Nerede işe yarar?
İçerik tabanlı öneri	Kategori, renk, malzeme, fiyat aralığı gibi özellikleri benzeyen ürünleri bulur.	Yeni açılan ve henüz satış geçmişi az olan mağazalar
Birlikte satın alınanlar	Geçmiş siparişlerde aynı sepette sık görülen ürünleri eşleştirir.	Tamamlayıcı ürünler: masa ile sandalye, kılıf ile telefon
Davranış tabanlı öneri	Benzer ziyaretçilerin incelediği ve satın aldığı ürünlerden yola çıkar.	Yeterli trafik ve sipariş verisi olan siteler
Kural tabanlı öneri	İşletmenin belirlediği eşleştirmeler ve kampanyalar.	Stok eritme, sezon ürünleri, özel paketler

Pratikte bu yaklaşımlar birlikte kullanılır. Örneğin ürün sayfasında benzer ürünler içerik tabanlı, sepet sayfasında ise birlikte alınanlar listesi sipariş geçmişine dayalı olarak gösterilebilir. Ziyaretçi davranışını kişisel veri kapsamında işleyecekseniz aydınlatma ve rıza süreçlerini de baştan planlamanız gerekir.

Sitenize nasıl eklenir?

İki ana yol vardır: hazır bir arama servisine bağlanmak ya da kendi sunucunuzda çalışan bir arama altyapısı kurmak. Hazır servisler hızlı başlangıç sağlar, ancak ürün ve arama verileriniz üçüncü taraf bir sunucuda işlenir; fiyatlandırma ve kullanım şartları da değişebileceği için güncel bilgiyi sağlayıcının sitesinden kontrol etmelisiniz. Kendi altyapınız ise daha fazla kontrol ve özelleştirme imkânı sunar, karşılığında sunucu bakımı gerektirir.

Anlamsal arama veya doğal dil ile ürün bulma gibi yapay zekâ özellikleri eklenecekse, bunun teknik çerçevesini yapay zekâ entegrasyonu yazısında ele aldım. WooCommerce tabanlı mağazalarda arama altyapısını değiştirmek, sitenin genel hızını da etkileyebileceği için WooCommerce performans optimizasyonuyla birlikte düşünülmelidir.

Arama verisi bir hazinedir

Akıllı aramanın göz ardı edilen bir faydası, ziyaretçilerin ne aradığını görmenizi sağlamasıdır. Sonuç vermeyen aramalar listesi; stoğa eklenecek ürünleri, eksik ürün açıklamalarını ve eş anlamlı listesine eklenmesi gereken kelimeleri gösterir. Bu raporu ayda bir gözden geçirmek bile kataloğunuzu belirgin biçimde iyileştirebilir. Bu açıdan akıllı arama ve öneri sistemi yalnızca bir satış aracı değil, müşterilerinizin dilini öğrenmenizi sağlayan bir geri bildirim kaynağıdır.

Akıllı arama yalnızca e-ticarete özgü değildir. Yüzlerce ilanı olan bir emlak sitesinde, kapsamlı bir bilgi bankası olan bir kurumsal sitede ya da çok sayıda blog yazısı olan bir klinik sitesinde de ziyaretçinin aradığını hızla bulması aynı ölçüde önemlidir.

Bu işi nasıl birlikte yaparız?

1. Mevcut aramayı analiz etme: Sitenizde ziyaretçilerin neler aradığını, hangi aramaların sonuçsuz kaldığını ve ürün verilerinizin ne kadar düzenli olduğunu incelerim.
2. Çözüm seçimi ve teklif: Katalog büyüklüğünüze ve hedeflerinize göre hazır servis mi, kendi altyapınız mı, anlamsal arama gerekli mi sorularını birlikte yanıtlar, kapsamı içeren bir teklif hazırlarım.
3. Kurulum ve ince ayar: Arama dizinini ve öneri bloklarını kurar, eş anlamlı listesini ve sıralama kurallarını gerçek aramalarla test ederek ayarlarım.
4. Takip ve iyileştirme: Sonuçsuz arama raporunu düzenli olarak paylaşır, katalog büyüdükçe ve davranış verisi biriktikçe öneri kurallarını geliştiririm.

Sitenizin aramasını birlikte değerlendirmek isterseniz iletişim sayfasından ulaşabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Akıllı arama için yapay zekâ şart mı?

Şart değil. Yazım hatası toleransı, Türkçe ek desteği ve eş anlamlı listesi olan iyi yapılandırılmış bir arama dizini birçok sitede büyük fark yaratır. Anlamsal arama, büyük ve çeşitli kataloglarda ek fayda sağlar.

Öneri sistemi için ne kadar veri gerekir?

İçerik tabanlı ve kural tabanlı öneriler satış geçmişi olmadan da çalışır. Birlikte satın alınanlar ve davranış tabanlı öneriler ise yeterli sipariş ve ziyaret verisi biriktikçe anlamlı hâle gelir.

Akıllı arama sitemi yavaşlatır mı?

Doğru kurulduğunda genellikle tersine hızlandırır, çünkü arama sorguları ana veritabanı yerine buna özel optimize edilmiş bir dizinde çalışır.

Yalnızca e-ticaret siteleri için mi uygun?

Hayır. İlan siteleri, kapsamlı içerik barındıran kurumsal siteler ve bilgi bankaları da akıllı aramadan fayda görür.

Sonuç

İyi kurgulanmış bir akıllı arama ve öneri sistemi, ziyaretçinin aradığını yazım biçiminden bağımsız olarak bulmasını ve ilgilenebileceği diğer ürünleri keşfetmesini sağlar. Sitenize uygun yapıyı konuşmak için bana yazabilirsiniz.